De plant van oma

20180413_141738

Camelia (Japanse roos)

Mooie bloemen in de struik die we uit de tuin van mijn oma hebben gehaald en hier in de grond hebben gepoot. Een erfstuk zou je kunnen zeggen. Hij gedijt beter in de Veendammer grond dan in de harde kleigrond van mijn oma’s tuin. Krijgt nu ook meer waardering. Oma vond het vervelend dat de bloemen zo snel waren uitgebloeid en vervolgens een rommeltje maakten van haar tuin. Zo was ze nu eenmaal. De focus lag bij haar vaak op het negatieve. Maar elke dag genieten we van haar plant. En zo denken we ook steeds weer even aan haar.

Schouder

Toen ik gistermorgen een lading sneeuw van mijn auto haalde, moest ik even weer denken aan vorig jaar januari. Toen lag er een dik pak sneeuw en doordat ik dagen niet had gereden was mijn auto op een iglo gaan lijken. Tijdens het uitgraven van mijn kar moest ik de grootste moeite doen om door de onderste laag heen te komen. De oudste sneeuwlaag was ijs geworden en had zich behoorlijk aan de auto gehecht. Het was dus ook zeer onverstandig dat ik het sneeuwvrij maken zo lang had uitgesteld. Maar dat krijg je als je jezelf in barre winterdagen prijst dat je in elk geval voor je werk de weg niet op hoeft.

Om het ijs wat te laten smelten liet ik de auto stationair draaien. Met een combinatie van flink bikken en ontdooier op de ruiten te spuiten had ik de klus in een uur geklaard. Ik was niet van plan om de auto te gaan gebruiken, maar mocht er nood aan de man zijn dan kon ik elk geval de weg op.

De dag erna was er hier in de straat geen doorkomen aan en daarom belde ik de afspraak die ik ‘s middags in Winschoten had maar af. Terwijl ik vastbesloten was om weer een hele dag thuis te blijven ging opeens de telefoon. Een onbekende vrouw belde dat mijn oma bij de supermarkt was gevallen. Ze had haar aan de arm genomen en terug naar huis gebracht. Ze had gelijk contact opgenomen met de dokter en die had gezegd dat ze misschien haar arm wel gebroken had. Hij beloofde zo snel mogelijk bij haar langs te gaan. De vrouw vroeg of ik ook kon komen. Ik moest mijn angst op ongelukken opzij zetten om toch maar richting Scheemda te rijden. Toen ik net wou vertrekken belde de dokter al om te vertellen dat oma naar het ziekenhuis gebracht moest worden.

We reden de straat uit, hortend en stotend, niet alleen door de opgevroren sneeuw, maar ook door (wat later zou blijken) een slechte accu. Tot mijn opluchting waren de grote wegen goed begaanbaar. Oma zat als een zielig hoopje mens op haar bank. Het lukte niet om haar jas aan te doen, maar gelukkig had mijn vrouw dekens meegenomen zodat ze het niet koud zou krijgen.

Onderweg naar het ziekenhuis vroeg oma zich hardop af waarom ze toch naar de supermarkt was gegaan. Ze zat net zo lekker op de bank, toen een man op TV zei dat het de volgende dag nog ellendiger weer zou worden. Ondanks dat ik haar een dag eerder nog had gebeld of ze nog boodschappen nodig had, was ze toch zelf op pad gegaan met alle gevolgen van dien.

In het ziekenhuis bleek dat haar schouder niet alleen uit de kom was maar ook nog op meerdere plaatsen was gebroken. Dit was alleen te verhelpen door haar te opereren. Een assistente vroeg aan oma of zij het grote risico aandurfde, want tijdens de operatie zou haar hart het kunnen begeven. Oma zei dat haar dit niets uitmaakte, om haar part mochten ze haar gelijk een spuitje geven.

Wij reden terug naar oma’s aanleunwoning om kleren te halen en toen begon het opeens te sneeuwen. De tocht naar huis was ronduit gevaarlijk. Door de sneeuw was het opeens een stuk gladder op de wegen geworden en bij een rotonde maakte we een flinke glijer. Ik was blij als een kind toen we weer heelhuids thuis waren.

Achteraf gezien was dit een keerpunt in oma’s leven. Ze overleefde (tot haar eigen teleurstelling) de operatie, maar er was een periode vóór en na haar gebroken schouder. Vóór die tijd deed ze alles nog zelf en erna was ze een stuk hulpbehoevender. Ze was altijd bang om weer te vallen en ging de deur steeds minder uit.

Een dag na haar val was de dooi ingevallen. De man op TV had ongelijk gehad.

Na de ziekenhuisopname verbleef oma drie maanden in de korte dagopvang in het bejaardentehuis.

Nood breekt wet

Ik probeer mij zoveel mogelijk aan de wet te houden, want ik heb een hekel aan een knagend geweten, dure boetes en wil zeker geen ongehoorzame burger zijn. Zeker wat het nieuws betreft over mailen of Whatsappen in de auto kan ik niet anders concluderen dan dat ik aan de kant van de wet sta. Al hoorde ik laatst dat je je mobiel niet eens mag aanraken als je rijdt, wat ook weer een beetje overdreven is. Snel werd eraan toegevoegd dat je eigenlijk niets mag aanraken in de auto, behalve het stuur dan. Tja…

Het is alweer twee maanden geleden toen ik onderweg naar huis gebeld werd door een vrouw van de thuiszorg. Ik stond al een aantal dagen in de standby-modus en maakte niet eens de afweging van wel of niet opnemen. Ik nam op en reed gelijktijdig naar een weggetje waar ik mijn auto kon stilzetten. Oma had een beroerte gekregen en waarschijnlijk ook een tia. Foute boel. De dame wist te vertellen dat ze naar het ziekenhuis van Winschoten gebracht zou worden, maar dat ze voorlopig nog met haar bezig waren in haar aanleunwoning in Scheemda.

Na dit gesprek startte ik mijn auto en reed richting Scheemda. Vlak voordat ik de snelweg moest oprijden werd ik weer gebeld. Toen dacht ik wel even bij mezelf dat het eigenlijk niet verstandig was om op te nemen, maar nadat de beltoon een paar keer was overgegaan nam ik toch op. Ook al liep ik het risico om een flinke boete te krijgen. De dame van de thuiszorg belde dat oma naar het ziekenhuis in Groningen werd gebracht. Ik kon bij het kruispunt van Zuidbroek gelijk linksaf de snelweg opgaan in plaats van rechtsaf. Natuurlijk had ik eerst mijn auto ergens kunnen parkeren, maar ik vond dat de situatie mijn keuze om mobiel te gaan bellen rechtvaardigde. Het mag duidelijk zijn dat de politie daar anders over had gedacht.

Denk ik nu opeens anders over mensen die in het verkeer met hun telefoon bezig zijn? Eigenlijk niet. Want vaak gaat het om berichtjes schrijven of lezen en dat zijn toch andere handelingen dan spreken. Tijdens het bellen heb ik mijn ogen de hele tijd op de weg kunnen houden en in de meeste gevallen gaat het juist fout doordat mensen hun blik enkele seconden (!) op het kleine schermpje van hun smartphone hebben. En dat kan erg gevaarlijk zijn. 

Ik ga er geen gewoonte van maken. Maar op die zaterdag was het even niet anders. Gelukkig zonder ongelukken.

De lege woning

Pa in oma’s woning (2009)

Voordat de huismeester er was voor de eindinspectie van oma haar aanleunwoning, overdacht ik de afgelopen acht jaar dat ze er heeft gewoond. In eerste instantie was het een behoorlijke klus voor mij en mijn vader om alle behang van de muren te verwijderen en de vloerbedekking los te halen (foto boven). Maar na een paar weken klussen kon oma haar intrek nemen. Ze was blij en verdrietig tegelijk. Blij omdat ze tevreden was met haar nieuwe stekje en verdrietig omdat ze dit niet meer met haar dochter kon delen.

Oma in 2013

Elke zondag kwam ik bij haar eten. Eerst alleen, later met mijn vrouw. Oma ging dan niet voor het gemak. De ene keer had ze rollade, de andere keer kip. Maar altijd twee soorten groenten, aardappels, appelmoes en een toetje na. Half werk bestond voor haar niet en ik zag dat het haar steeds meer moeite kostte. Ik stelde voor om in het vervolg ‘gewoon op de koffie’ te komen.

Begin 2016 ging ze door gladheid onderuit en brak ze haar schouder en bovenarm. Na een operatie en een opname in de korte dagopvang van het verpleeghuis mocht ze weer naar haar aanleunwoning. Daar kreeg ze wat meer hulp dan voorheen. Oma was eigenwijs en wilde geen polonaise aan haar lijf. Ze wees de revalidatie voor haar schouder van de hand en wilde geen zwachtels of steunkousen dragen.

Wekelijks deden wij boodschappen voor haar, onderhielden haar tuintje en hielden haar gezelschap. Eén keer in de week kwam er een dame om haar in de huishouding te helpen, voor de rest deed ze nog zoveel mogelijk zelf. Een aantal maanden geleden begonnen haar benen en voeten dikker te worden en de dokter trok de conclusie dat dit door haar falende hart kwam. In eerste instantie dacht ik dat het wel mee zou vallen, want ze had altijd al last van vochtproblemen en slikte al een tijdje plaspillen. Maar toen we haar een paar keer lamlendig hadden aangetroffen, bleek dat er geen weg terug was. Op 8 juni hebben we nog wat eten voor haar gemaakt, maar ze kon het allemaal niet meer binnen houden. De dagen erna waren ondraaglijk voor haar. Geen energie en loodzware benen. Gelukkig heeft het niet te lang geduurd.

De sleutels zijn ingeleverd en er is weer een fase afgesloten.

De lege woning (nu)

Ouderen en eenzaamheid

Ongeveer een week na het overlijden van mijn oma begonnen we met het uitzoeken van haar spullen in haar aanleunwoning. Uiteindelijk houden we maar drie kastjes en kan de rest naar een opkoper of naar de kringloopwinkel. Een paar plantjes die oma van ons op moederdag heeft gekregen staan nu in onze woonkamer en binnenkort poten we de pioenroos uit haar voortuin over in onze tuin. Ik had haar administratie al jaren in beheer en ze had zelf de meeste overbodige paperassen al opgeruimd.

Ik had de huur van de woning laatst opgezegd en vanmorgen kwam de woonconsulent langs voor een eerste inspectie. De woning zag er volgens hem al keurig uit, al moeten alle meubels er nog uit en wacht ons nog een leuk klusje wat het verwijderen van de vloerbedekking betreft. Het keuringsrapport was een stuk saaier dan die hij vorige week van een andere woning moest maken. De overleden bewoonster had jarenlang flink gerookt en daardoor waren alle muren en plafonds geel van de aanslag. Zelfs de deuren waren onherstelbaar beschadigd door al het gerook en de eindafrekening kwam daardoor op maar liefst 12.000 euro! Zo wordt het maar weer eens duidelijk dat het altijd belangrijk is om je woning goed schoon te houden en daar ook als (klein)kind op toe te zien. Want zo’n hoog bedrag is natuurlijk geen fijne verrassing nadat je de erfenis al zuiver hebt aanvaard.

Maar wat als er geen (klein)kinderen meer langskomen? De woonconsulent vertelde dat eenzaamheid eigenlijk het grootste probleem is waar de oudjes mee kampen. Sommige mensen presteren het om maar 1 keer per jaar bij hun (groot)ouder op bezoek te gaan, altijd met hetzelfde smoesje dat ze het zo ‘druk’ hebben. Wij gingen slechts anderhalf uur per week bij oma op visite, maar ze keek daar de hele week naar uit. Dat sommige mensen dát niet eens over hebben voor hun (groot)ouder gaat er bij mij niet in. Na het overlijden zullen ze vast overvallen worden door een schuldgevoel, maar dan is het te laat. Wat dat betreft zijn er veel ouderen die afgeserveerd worden als ze ‘niets meer opleveren’. Zolang de kleinkinderen gedumpt kunnen worden dan is het prima, maar als dat niet meer gaat dan hebben mensen het opeens te druk om nog langs te komen. Ook in zo’n geval betekent ‘geen tijd’ eigenlijk ‘geen prioriteit’. Maar vaak is het bezoeken van een oudere een kwestie van ‘een kleine moeite, veel plezier’!

Oma in 2014

1 2 3 4