Spring naar inhoud

6

Het was maandagmorgen om half zes toen een broeder uit het ziekenhuis belde met de melding dat oma was ingeslapen. Een kleine twee uur later waren we in het ziekenhuis om haar spullen op te halen en daarna kon het regelen beginnen. We ontvingen de man van de uitvaartvereniging in de aanleunwoning van oma en spraken alles door. Het meest opvallende was dat oma geen plechtigheid wou. Ze had niet veel contact meer met andere mensen; feitelijk waren mijn vrouw en ik de enigen die nog op bezoek kwamen. Toch kwamen er nog dertien mensen opdagen, die ik had uitgenodigd om afscheid te nemen op de plek waar ze was opgebaard.

Toen iedereen weer naar huis ging, bleven wij en mijn oom en tante achter om de kist te sluiten en haar naar de rouwauto te begeleiden. Daarna werd ze naar het crematorium gereden.

Hoe verdrietig het ook is om oma te moeten verliezen, het voornaamste is dat ze geen lijdensweg heeft gehad. Ze was altijd bang om als een kasplantje te moeten eindigen, die met allerlei slangetjes in het lichaam in leven gehouden wordt. Wie wil dat eigenlijk wel? Zij is rustig ingeslapen op een mooie leeftijd. Van mij had ze gerust honderd mogen worden, in goede gezondheid, maar zelf had ze daar geen zin meer in. Het is goed zo.

Bij de foto:
Op onze tafel staat het bloemstukje dat we haar hebben gegeven voor Moederdag.

image

6

Ze sleepte zich door de kamer met haar loodzware benen. Geen gevoel meer in de rechterarm. Een scheve mond. Reden genoeg voor de thuiszorg om de ambulance te bellen. En mij.
Zaterdagmorgen werd ze naar het ziekenhuis gebracht en toen ze binnengereden werd brak ik even. Wat zag oma er uitgeleefd uit. Ze was de afgelopen week erg achteruit gegaan. Nu lag ze op een brancard en werd ze naar de spoedeisende hulp gebracht. Daar kwam de harde conclusie na een aantal onderzoeken: niks meer aan te doen.

Op zo'n moment gaat er van alles door je heen, maar niet: oma gaat weer terug naar huis. Want dat zou mensonterend zijn. Toch had het ziekenhuis haar het liefst diezelfde dag linea recta terug willen sturen, omdat ze stervende was. En mensen die sterven horen eigenlijk niet in het ziekenhuis.
Er werden twee opties genoemd: het hospice én extra zorg in haar aanleunwoning. Dat eerste was een probleem; na wat heen-en-weer gebel bleek daar geen plek te zijn en het tweede was wel mogelijk, maar wat mij betreft onnodig. Toen oma niet meer aanspreekbaar was en steeds in een diepere slaap viel zei ik tegen een verpleegster: "Zij is stervende. Tegen de tijd dat er een speciaal bed en palliatieve zorg geregeld is, zal het waarschijnlijk niet meer nodig zijn." Na 6 uur wachten in het observatorium werd ze eindelijk opgenomen. Oma was voor het laatst wakker toen de dames haar van het brancard op bed schoven. Zuur dat een stervende vrouw van 89 zo lang op een brancard heeft moeten liggen.

Oma in 1967

In het begin van de middag sprak ze af en toe nog met me. Hoe gaat het oma? “Goed!” zei ze. Ze vertelde nog wat over opa en over het feit dat ze zo graag TV keek. Halverwege de middag viel ze steeds vaker in slaap en als ze wakker werd zag ze mij naast zich zitten. Met een licht verwarde doch rustige blik ging ze vervolgens verder slapen.

Ik bleef de hele middag bij oma, niet alleen als aanspreekpunt voor de doktoren en verzorgers, maar ook om haar niet alleen te laten. Om nog even bij haar te kunnen zijn. Eenmaal op haar kamer nam ik geen afscheid meer van haar. Ze lag lekker te slapen. Met nog één laatste blik verliet ik de kamer en ging weer naar huis. Ze overleed gistermorgen.

8

Vlak nadat ik het vorige blogje had geschreven werd ik door de huisarts van oma gebeld. Hij had haar met een bezoekje vereerd om de resultaten van het bloedprikken te bespreken. Aangezien hij het gevoel had dat hij niet echt tot haar kon doordringen belde hij mij ook maar even.

IMG_2817
Ongeveer een jaar geleden... Voeten/benen zijn nu een stuk dikker...

De ophoping van vocht in benen en voeten komt door de verminderde werking van het hart, in medische termen 'fors hartfalen' genoemd. Het hart is na 89 jaar behoorlijk uitgeput geraakt en daardoor is oma zo benauwd. Afgelopen vrijdag zijn we behoorlijk geschrokken toen we haar uitgeblust in haar pyjama zagen zitten. Gisteren zag ze er een stuk beter uit en leken haar benen iets dunner te zijn dan een week eerder. Dat kan komen door een hogere dosering plasmedicatie.

Zelf wil ze niets weten van extra medicijnen of behandeling in het ziekenhuis, toch is het opvallend dat ze de extra tabletjes wel slikt. Ze is teleurgesteld dat de dokter haar geen spuitje wil geven, maar ja, er is nog geen sprake van ondraaglijk lijden in de letterlijke zin. Oma is nog steeds in staat om zelf haar eten te koken, haar was te doen en haar huis netjes te houden. Dat laatste met behulp van een huishoudelijk medewerkster, die elke week een paar uurtjes langskomt.

De huisarts stelde aan oma voor om in het ziekenhuis het overtollige vocht uit haar lichaam te halen. Een tijdelijke oplossing, aangezien de oorzaak van dit probleem haar slechte hart is. Maar dit wil ze dus niet. Het zou best kunnen dat de verhoogde medicatie hulp kan bieden, we wachten af. Desondanks kan het hart het zomaar ineens begeven, zei de dokter, en hij hoopt dan ook dat ze zo een keer rustig inslaapt.

Je kunt natuurlijk niet in de toekomst kijken, maar voorlopig is dat volgens mij nog niet aan de orde. Oma zegt dat ze er niet zoveel zin meer in heeft, maar zo lang als haar hart nog klopt gaat het leven door.

Wij hebben gisteren boodschappen voor haar gedaan, haar tuintje bijgewerkt, post gehaald en vuilnis weggebracht. Uiteraard kunnen we nog veel meer doen dan nodig is, maar zelf zegt ze dat ze het liefst een beetje bezig blijft. Zolang het kan. Vele oudjes zitten de hele dag in een stoel (achter de spreekwoordelijke geraniums) maar oma wil wel graag wat doen. Ook al gaat het in een langzaam tempo en met diverse rustpauzes tussendoor. Ik denk dat beweging ook een beter effect heeft op haar vochtprobleem dan als ze de hele dag zou stilzitten.

10

imageDonderdagmiddag zagen wij een ooievaar. Struinend door het gras, op zoek naar voedsel voor zijn kroost. Een vrouw wist te vertellen dat het nest zich in een dorpje verderop bevindt. Bijzondere dieren. Vooral omdat ze nog steeds zo schaars zijn. Jaren geleden werden ze met uitsterven bedreigd. Ik heb er tot nu toe in mijn leven nog maar drie of vier gezien. De eerste was tijdens een vakantie in het voormalige Joegoslavië. Dat maakte wel indruk op mij als kind.

Voor sommige mensen staat een ooievaar symbool voor de geboorte. Het idee dat ze baby's zouden afleveren is al behoorlijk oud, maar toch zie je nog vaak raamstickers of ooievaarspoppen bij huizen waar een kindje geboren is.

Het tegenovergestelde van geboorte is de dood en die kwam vorige week ook even om de hoek kijken. Eens in de zoveel tijd is er een begrafenis en soms heeft de overledene geen kans gekregen om een 'gezegende' leeftijd te bereiken. Nu is dat misschien een onduidelijke term, zeker in een tijd waarin er beweerd wordt dat mensen ouder dan ooit worden. Maar vorige week was de uitvaart van de zus van een vriend en zij werd maar 48 jaar. Ze stond nog middenin het leven. Maar ze moest vroegtijdig afscheid nemen van haar man, haar twee tieners, haar broer en haar ouders. Het blijft een schok als zo'n jong iemand overlijdt en je blijft je beseffen dat het leven wat dat betreft een loterij is.

Mijn oma is inmiddels 89 jaar en dat zou je een 'gezegende' leeftijd kunnen noemen. Zij leeft gestaag door, maar ze heeft al een behoorlijke tijd last van vochtproblemen. Haar benen en voeten zijn helemaal opgezwollen en ze is benauwd. De plastabletten werken niet meer goed en het kost haar steeds meer moeite om op te staan. Een groot contrast met een jaar geleden, toen dat nog wel gemakkelijk ging. Mede door haar weigering om haar benen te laten zwachtelen en steunkousen te dragen is het probleem groter geworden dan het al was. Een dame van de thuiszorg nam me apart en zei dat de situatie van oma zorgwekkend is. Er moet een wonder gebeuren om al dat vocht weer kwijt te raken. Vooral omdat ze geen hulp meer wil. Geen bezoek aan het ziekenhuis (voor een blaas- of nierenscan) en geen polonaise aan haar lijf. Het is onmogelijk om haar te overtuigen. Hoe dit gaat aflopen moge duidelijk zijn. Maar het kan een kort of lang traject zijn. Laten we voor oma hopen dat het geen lijdensweg gaat worden, want daar is ze al haar hele leven bang voor.

Op de ene plek gaat er iemand dood en op een andere plek wordt er iemand geboren. Zo gaat het leven.

7

Laatst sprak ik iemand die nog niet in het bezit was van een smartphone. Hij zag het nut er niet van in en zweerde bij zijn dumbphone. Nou is het ook absoluut waar dat je meestal niets mist als je het nooit hebt gehad. Om die reden heeft het ook jaren geduurd voordat ik zelf een iPhone kocht. Maar ook de hoge aanschafprijs van 400 euro zorgde ervoor dat ik er eerst een paar nachtjes over ging slapen in plaats van mij 's ochtends vroeg tussen de hongerige wolven voor de Apple Store te begeven. De wetenschap dat een smartphone meer een zakcomputer is dan een telefoon trok me uiteindelijk over de streep, want het leek me handig om voor kleine handelingen niet steeds de iMac op te hoeven starten.

Voor de jeugd is het inmiddels zo vanzelfsprekend om een smartphone op zak te hebben dat ze waarschijnlijk liever hun broertje of zusje zouden willen inruilen dan hun favoriete apparaatje. Ik zag laatst een pubermeisje onhandig haar fiets parkeren terwijl ze haar phone in haar hand had en moest denken aan mijn opa, die altijd een brandende sigaret bij zich had terwijl hij aan het klussen was. Handig is het niet en op mij komt het even verslavend over als roken, maar goed.

IMG_1346Dat niet alleen een groot deel van de jeugd verslaafd is aan hun smartphone, bleek zaterdag uit een artikel van een dagbladjournalist. Hij had zijn mobiele gebruik gemeten met behulp van een app en kwam tot de conclusie dat hij wel twee uur per dag besteedde aan het checken van zijn statussen op Feestboek en Twieter. Al zijn dagelijkse handelingen onderbrak hij door gelijk te reageren op de meldingen van zijn telefoon. Zijn vrienden en vriendin kregen het gevoel dat ze er niet meer toe deden en nu wil hij zijn verslaving onder handen nemen.

Opvallend vond ik dat er in zijn artikel stond dat mensen als Steve Jobs hun kinderen weghielden van mobiele apparaten. Stel je voor dat ze eraan verslaafd zouden raken...

Ik vind zowel mijn iPhone als iPad erg handig, maar gebruik ze met mate. Af en toe zet ik alles uit en dat vind ik heerlijk. Sommige mensen kunnen zichzelf niet bedwingen en gaan over tot hardere maatregelen: ze heffen hun Feestboek account op en kopen weer een dumbphone. Binnenkort verschijnt de nieuwe versie van een oude klassieker, de Nokia 3310. Misschien dat een categorie mensen de telefoon aanschaffen en de smartphone weg doen. En dan is het cirkeltje weer rond.

Volgens mij is de kunst vooral om de baas te blijven over je smartphone in plaats van andersom. Niet teveel apps gebruiken die meldingen geven (en stiekem in de bestanden op je telefoon kunnen loeren) en af en toe gewoon uitzetten. Dan is het stil. Net als vroeger.